Kompozisyon Nasıl Yazılır?

Yayınlanma Tarihi: 26 Ekim 2016 Ekleyen: Merve Kara


Kompozisyon Nasıl Yazılır? Yayınlanma Tarihi: 26 Ekim 2016
Ekleyen: Merve Kara

Ortaokul, lise Türkçe derslerinden yakından tanıdığımız ve giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşması gerektiğini ezbere bildiğimiz kompozisyon; bir konudaki fikrimizi, duygularımızı okuyuculara en iyi şekilde anlatmanın etkili yollarından biri. Ancak, yazdığımız kompozisyonun daha akıcı, daha okunaklı ve anlamlı olması için bazı önemli noktalara dikkat etmemiz gerekiyor. Aksi halde Türkçe dersindeki kompozisyon sınavından sınıfta kalabilir, karşı tarafa iletmek istediğimiz mesajı, doğru bir şekilde iletemeyebiliriz.

Kompozisyon nasıl yazılır? sorusundan önce kompozisyon nedir? sorusuna yanıt vermeye çalışalım.

Kompozisyon Nedir?

Dilimize Fransızca’dan girmiş olan kompozisyon kelimesinin kökeni, composer fiili. Aslında kompozisyon sadece edebiyat ile sınırlı olan bir kelime de değil. Kompozisyon terimi; resim, mimari, görsel sanatlar gibi birçok sanat dilinde kullanılıyor ve tüm sanat dallarında olması gereken ‘bütünlüğü’ ifade ediyor. Yani, parça ve nesneler arasında genel bir bütünlük olması; kompozisyon kelimesinin sözlüklerdeki karşılığı.

Edebiyat söz konusu olduğunda bu kelime; duygu ve düşüncelerimizi; sistematik bir plan, belirli kurallar çerçevesinde yazmamız anlamına geliyor. Kompozisyon yazarken, yazım ve noktalama kurallarına dikkat etmek, başlığın konu içeriği ile uyumlu olmasına özen göstermek de gerekiyor.

Kompozisyon Nasıl Yazılır?

Kompozisyonu oluşturan her bir paragrafın öncelikle belli bir anlam bütünlüğü içerisinde olması; en önemli kompozisyon yazım kuralı. Yani bir paragrafta konuyla hiçbir ilgisi olmayan bir şeyden bahsetmek, konunun akıcılığını ve anlam bütünlüğünü bozan en önemli tehdit unsuru. Tabii ki ana fikir dışında yan fikirlere, kompozisyonunuzda yer verebilirsiniz. Ancak ana konu ile bağlantısız bir konunun anlatıldığı paragraf; kompozisyonda bütünlük ilkesine ters olacaktır.

Her kompozisyon; giriş, gelişme ve sonuç olmak üzere birbiri ile ilintili 3 farklı bölümden oluşuyor.

Giriş bölümünde kompozisyonun hangi konu ile ilgili olduğu hakkında ipuçları vererek ve tarafımızı belirterek, kompozisyon yazmaya başlayabiliriz. Bu bölümde konu ile ilgili açıklama ve tanımlama ifadelerine de yer verebilirsiniz.

Kompozisyon Nasıl Yazılır? 1

Gelişme bölümü; artık konunun detaylı bir şekilde açıklandığı, konu ile ilgili alıntı cümlelerine ya da örneklere yer verilen ikinci bölüm. Bu bölümde karşılaştırmalara da yer verebilir, okuyucu sıkmayacak şekilde konunuzu örneklendirebilirsiniz.

Sonuç bölümü; kompozisyonda anlatılan konunun bir sonuca bağlandığı, pek de uzun tutulmaması gereken son bölüm.

Kompozisyon nasıl yazılır kuralları?

Giriş, gelişme ve sonuç olmak üzere 3 bölümden oluşan kompozisyon yazarken; belirli kurallara göre hareket etmeniz gerektiğini daha önce de ifade ettik.

Şimdi de o kuralların neler olduğuna değinelim;

  • Giriş cümlesinin kısa ve aynı zamanda ilgi çekici bir cümle olması şart. Çünkü, okuyucunun yazıya devam edip etmemesi; bu giriş cümlesine bağlı. Yani yazının tüm kaderini giriş cümlesi belirliyor, diyebiliriz.
  • Giriş cümlesini, açıklama, tanımlama ya da soru cümlesi şeklinde hazırlayabilirsiniz. Özellikle soru cümlesi şeklinde başlanan cümleler, okuyucuların ilgisini çekmeyi en çok başaran yazılar.
  • En önemli noktanın ise giriş cümlesine kesinlikle edat ya da bağlaç ile başlamamak olduğunu söyleyebiliriz.

Kompozisyon nasıl yazılır örnekler? merak ediyorsanız, giriş cümlesine örnek olarak, ‘ Bal arılarının iğnelerinin birçok hastalığa iyi geldiğini biliyor muydunuz? cümlesini verebiliriz. Sizce de bu cümle hem kısa hem de ilgi çekici değil mi?

Kompozisyon Nasıl Yazılır? 2

  • Gelişme bölümünde ise dikkat etmeniz gereken en önemli nokta, uzun ve sıkıcı paragraflar kullanmak yerine kısa paragraflar kullanarak, okuyucu sıkmamak.
  • Paragrafları yazarken, her paragrafın bir önceki paragrafa hem anlam hem de dil bilgisi açısından bağlı olduğunu da unutmayın.
  • Sonuç bölümünü yazarken, ilk olarak bu bölümünün kısa bir özet olduğunu hatırlamanız gerekiyor.
  • Söz konusu kısa bir öykü olduğunda öykünün sonunu da bu bölümde artık bir yargıya bağlamalıyız.

Kompozisyon nasıl yazılır örnekler nelerdir? ile ilgili diğer bilgilere internetten ulaşabilirsiniz. Kompozisyon yazdıkça kendinizi daha da geliştireceğinizi de unutmadan hatırlatalım.

26 Ekim 2016

Yorumlarınızı bekliyorum...